چرا مصطفی اسماعيل ؟
را برترين قاری جهان اسلام دانسته اند ؟
اکبرالقراء
استاد مصطفی اسماعیل از مشاهیر و نوابغ علم قرائت قرآن در جهان اسلام است
که کلام خدا را با آهنگی بسیار لطیف و دلنشین و با الحانی منطبق با معانی
و مفاهیم الهی تلاوت می کند . وی استادی است بی بدیل که در فن قرائت سبکی
بسیار ممتاز دارد. مردی است که تمامی قاریان جهان در آستان پر از معنویتش
سر تعظیم فرود می آورند و همه به او عشق می ورزند.
به راستی که تلاوت شیوا و ممتاز قاری برجسته ای چون مرحوم استاد مصطفی اسماعیل که توأم با دلپذیر ترین نغمات آسمانی و کلام روح بخش آیات الهی می باشد جان را طراوت و آرامش می بخشد و اینچنین است که رسول خدا صلی الله علیه وسلم می فرمایند «صدای نیکو زینتی است برای قراء». قاریان مبرز و اهل فن بر این عقیده اند که صوت محزون مرحوم استاد مصطفی اسماعیل دارای صفا و پختگی و جذبه ای روحانیست که به دلهای مستمعین مینشیند و از گیرایی خاصی برخوردار است .
رهبر
معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت الله خامنه ای به تلاوت های مصطفی اسماعیل
علاقه وافری دارند . ایشان می فرمایند : « علّت شهرت این قاری این است که
به هنگام تلاوت مفاهیم و مضامین را در ذهن مجسم می کند...»مصطفی را ، نه تنها قرائت او بلکه تواضع و جوانمردی اش دوست داشتنی می کند
. وقتی سوره احزاب را می خواند مردم چنان فریاد به تحسین اومی گشایند که
مجلس به خود می لرزد و وقتی در اثنای قرائت با تواضع و افتادگی از مردم
اجازه پایان قرائت خود را می خواهد ، آن ها به او اصرار می ورزند و از او
ادامه قرائت را التماس می کنند. او نیز می خواند و آنگاه یکی از قرائت های
استثنایی تاریخ را می آفریند و سوره الحاقه را چنان می خواند که مستمعین
را هوش از سر به در می شود . تلاوتهای مرحوم استاد مصطفی اسماعیل تا اعماق
جان انسان رسوخ نموده و مستمع را به اندیشیدن در آیات الهی قرآن و پند و
عبرت گرفتن از کلام پروردگار متعال ترغیب میکند . بجاست در این زمینه به
سخنان حضرت آیت الله خامنه ای رهبر معظم انقلاب اسلامی که در جمع قاریان و
کارکنان رادیو قران ، ایراد فرموده اند توجه کنید :
«هنر
قاری قران این است که هرچه بیشتر معانی قران را در ذهن مستمع مجسم بکند ؛
به این نکته توجه کنید : اینکه میبیند یک تلاوت گری یکدفعه گل میکند و اهل
نظر و اهل بصیرت او را قبول میکنند بی جهت نیست یک علتی دارد . شیخ مصطفی
اسماعیل یا عبدالفتاح و اساتیدی از این قبیل کسانی هستند که وقتی قرآن می
خوانند شما میبینید مفاهیم قران در ذهنشان مجسم است ؛ احساس می کنید او
دارد مفاهیم را به شما میدهد نه حرف را ؛ علت (شهرتشان) اینها هست لذاست
که اینها در همان منطقه خودشان هم معروف می شوند و دیگران و شاگردهایشان
مقلد اینها می شوند . و شما نگاه کنید بین این قراء بزرگ ؛ مثلا شیخ مصطفی
اسماعیل که من دقت کردم و شاید دیگران هم همین طور باشند من ندیدم جایی در
وقف مطلق مصطفی اسماعیل نایستد ؛ معمولا می ایستد ؛ شما هم بایستید ؛ این
ایستادن صدا را زیباتر و دلنشین تر می کند و هم معنی ؛ این هم یک نکته بود
» .
شیوه
ای را که مرحوم مصطفی اسماعیل در علم قراءات مبتکر آن بوده است شاهکاری
برجسته است که در آن قاری قرآن همزمان با تلاوت و بیان علم تجوید قادر است
تا مفاهیم آیات الهی را به مستمعین برساند و تجسم عینی مفاهیم عمیق قرآنی
را ایجاد نماید و
اینچنین است که جوهر و بطن قرآن کریم در لحن زیبای قاری گرانقدر و ارجمندی
چون مرحوم استاد مصطفی اسماعیل می درخشد . مرحوم استاد به کلیه قراءات
سبعه و راویان قراء تسلط و چیرگی خاصی داشت و با قرائت گوناگون قرآن کریم
را تلاوت می نمود ، اما اکثراً به قرائت ورش مصری به تلاوت آیات مبادرت می
ورزید .همچنین او به تمامی مقامات و الحان قرآنی مهارت و استادی وافری
داشت بطوری که اهل فن او را یگانه مقری قرآن می دانند .مصطفی
در ناحیه طنطا از کشور مصر متولد گردید و تحت آموزش اولیه استاد سید
البدوی قرائت قرآن را فرا گرفته ، سپس در ناحیه طنطا در مؤسسه الاحمدی به
همراه شیخ خلیل الحصری در محضر شیخ «ابراهیم سلّام» که از بزرگترین اساتید
آن زمان بود به تحصیل علوم عالی قرائت پرداخت .
زمانی که مصطفی برای اولین بار به شهر قاهره مسافرت کرد ، در ملاقات با
شیخ محمد رفعت قرائت قرآن نمود ، آنگاه امام القرّاء دستانش را در میان
گرفته ، آینده ای درخشان را به او نوید داد . او که یک نابینا بود با چشم
بصیرت مصطفی را به خوبی شناخت و زیبایی کار او را در اعماق وجود خویش
احساس کرد .
مرحوم استاد حصری درباره صوت استاد مصطفی اسماعیل می گوید « او از جمله قاریان ممتازی است که در بیان الحان قرآنی تسلط و استادی خاصی داشت.
از نظر مصطفی یک قاری قرآن بزرگترین و بهترین سفیر برای اسلام و کشور خود می باشد . وی در این راستا عنوان می کند که در سفری که در سال 1352 به ترکیه داشته است استقبال زیادی از سوی مردم و مقامات کشوری صورت گرفت ، تا آنجا که نخست وزیر ترکیه خود شخصاً به استقبال و دیدار با وی آمدند و به همراه وزیر فرهنگ به مدت نیم ساعت با وی به گفتگو نشستند ، پس از آن قرآنی را که حروف آن با آب طلا نوشته شده بود ، به او هدیه کردند . و نیز طی مسافرت هایی که به لبنان داشت از سال 1353 به مدت 3 سال در ایام ماه مبارک رمضان به تلاوت قرآن در این کشور پرداخت ؛ در اینجا نیز به او نشان درجه یک کشور را اعطا کردند . شیخ مصطفی اسماعیل به کشورهای بسیار زیادی در اقصی نقاط جهان مسافرت کرده است . وی می گوید : « یک قاری قرآن در قلوب مسلمین جهان جایگاه ویژه ای دارد . مردم از او استقبالی شایسته شخصیت او به عمل می آورند ، حتی از زمانی که قدم در فرودگاه آن دیار می گذارد ، روزنامه ها و مجلات پیرامون تاریخ زندگی او و تاریخ کشورش ، مقالات بسیار مینویسند و رادیو و تلویزیون نیز در این رابطه به پخش برنامه هایی اهتمام می ورزند ».رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت الله خامنه ای به تلاوت های مصطفی اسماعیل علاقه وافری دارند . ایشان می فرمایند :
« علّت شهرت این قاری این است که به هنگام تلاوت مفاهیم و مضامین را در ذهن مجسم می کند...»
آری استاد مصطفی ، از اساتید برجسته ای است که چون تلاوت می کند ، هر جا که شنونده ای باشد بی اختیار به تحسین و تشویق او لب می گشاید . آنگاه که لفظ (ماءِ) را تلاوت می کند ، چنان می خواند که مستمع آب را در مقابل دیدگان مجسم می کند . این حالت در تمامی کلمات و آیات مشهود است .
از مشهورترین اماکنی که استاد در آن مکان ها به تلاوت قرآن پرداخته است ، مسجد جامع اموی ، جامع کبیر در لبنان ، مسجد امام حسین (ع) در عراق ، مسجدالاقصی ، مسجدالحرام و مسجد جامع کبیر در پاریس را ، می توان نام برد .
وی استادی است بی بدیل که در فن قرائت سبکی بسیار ممتاز دارد. مردی است که تمامی قاریان جهان در آستان پر از معنویتش سر تعظیم فرود می آورند و همه به او عشق می ورزند.این اساتید بزرگ علم قرائت قرآن علاوه بر تلاوت های مجلسی ، تمامی قرآن کریم را نیز به شیوه ی تحقیق و ترتیل قرائت کرده است که در اکثر کشورها ، شیفتگان کلام الهی ، به تلاوت های زیبای او گوش جان سپرده ، از آن بهره ها می گیرند و قاریان بسیار با استماع تلاوت هایش دراین راه به مراتب اعلی در قرائت قرآن رسیده اند . تلاوت های این استاد مسلم علم قرائت همه هفته از رادیو قرآن جمهوری اسلامی ایران به سمع دوستداران تلاوتهای ایشان می رسد .سرانجام شیخ مصطفی اسماعیل پس از عمری پربار ، در حالی که شیفتگان بیشماری از تلاوت های دلنشین خویش برجای گذارده بود ؛ در سال 1359 ه.ش. در شهر قاهره به سوی معبود شتافت و بدین سان جهان اسلام در غم از دست دادن نابغه ای - که سراسر جهان به عظمتش معترف بود - سوگوار گردید . فردی که با صوت و لحن دلنشین اش توانست بسیاری را فراسوی دین مبین اسلام رهنمون سازد. همانگونه که خود بارها گفته بود : یک قاری قرآن بزرگترین سفیر قرآن عزیز است.
نویسنده پست: عباس حایری


